De twee leiders van de Anjerrevolutie – de coup die de dictator van Portugal ten val bracht – waren in alles elkaars tegenpool. Vitor Alves was de bedachtzame, bij wie de jarenlange koloniale oorlog in Afrika zijn sporen had achtergelaten. Otelo Saraiva de Carvalho was de typische revolutionair, charmant en met een vlotte babbel.
Allebei betaalden ze een hoge prijs voor hun deelname aan de staatsgreep. Vitor moest zijn eigen schoonvader verraden, die onder de dictator opperbevelhebber was van de marine. Otelo werd zo links dat zijn eigen kameraden zich gedwongen zagen hem gevangen te zetten. Na de coup droomden ze in Portugal even van een land waarin alles van iedereen zou zijn. Boeren bezetten het land van de grootgrondbezitters, arbeiders de fabrieken. Maar lang zou het linkse avontuur niet duren.
)
Meer over 1974:
- Bekijk deze uitzending in het scherm hierboven.
- Bekijk een gesprek met de maker: In Europa Vodcast: 1974
- Beluister of download de In Europa Salon - 1974 met Menno Postma en Leonor Raven Gama d'Oliveira Gomez
- Beluister of download Geert Maks In Europa Podcast
- Lees hier alle weblogberichten over deze uitzending
- Vind meer audio, video en artikelen op de In Europa Atlas: 1974
5 februari 2009
Salazar was geen misdadiger
Waarom wordt Salazar een dictator genoemd (hij was autoritair president, die ook bij vrije verkiezingen won, vanwege mateloze populariteit), en worden communistische coupplegers (die door sociaal-democraten in het reeds zeer vrije Portugese leger getemperd werden) tot helden verklaard? Eenzijdig lijkt het helaas. Salazar was geen kapitalistische dictator. Hij was te koloniaal wellicht, en soms naïef, maar een vreedzame leider in een oorlogszuchtig Europa vanaf 1931 tot 1967.
Drs. M. Tenhumberg
6 februari 2009
Re: Salazar
@Drs. M. Tenhumberg: Dank voor uw opinie over Salazar, maar voor de duidelijkheid: De tekst hiernaast gaat over Caetano, die in 1974 werd afgezet.
Webredactie
6 februari 2009
portugal 1974
het regime van Caetano was echt wel totalitair! de bevolking had niets in te brengen en werd nog door de geheime dienst achtervolgd in andere landen in Europa, als ze bv. aan de oorlog in Angola ontsnapten, door hun vaderland en familie te verlaten.
N. Treurniet
8 februari 2009
Salazar
Deze week lees ik dat een Britse kardinaal van mening is dat er geen gaskamers in Duitsland waren en nu dat Salazar eigenlijk geen dictator was...
Drs. M. Tenhumberg zou er verstandig aan doen om eerst literatuuronderzoek te plegen, op internet naar informatie te zoeken en dan pas zijn mening over Salazar's dictatuur uit te spreken. Democratie? Vrije verkiezingen ? Ach... Ik ben zelf in die dictatuur geboren en opgegroeid, mijn bevindingen zijn anders dan die van Drs. M. Tenhumberg. Zonder een stevige politieke politieapparaat (P.I.D.E.) zou Salazar het nog geen jaar hebben volgehouden...
Fernando R. Cordas Sr.
Fernando R. Cordas Sr.
8 februari 2009
Generaal Delgado
Ik mis de rol van Generaal Delgado. Nog steeds een grote volksheld in Portugal. Ik heb zijn kleindochter gekend en was erg onder de inruk van de verhalen van deze belangrijke familie voor de Anjerrevolutie.
Ruud Spelbos
8 februari 2009
Portugal 1974
Portugal1974
voor 1974 was veel armoe en ongelukkige levens in Portugal,na dat de[ revolucao dos cravos [is ontstaan,was vrijheid,minder werk, en weinig wisten wat te doen met vrijheid van meningsuiting,toen mijn oma voor het eerste is gaan stemmen zijden dan als oudere mensen niet op Alvares Cunhal[de listtrekker van de communistische partij] niet stemmen krijgen ze toen eeen spuijt achter de oren en gingen ze dood, alleen in de grote stad Lisboa waar ik geboren ben, was echt dat mensen durven naar buiten om het te vieren,op het platteland ,was het volk bezig om de volgende eetmaal op tafel te krijgen.
ik vind echt goed dat zulke programmas op de tv komen en men meer weet van wat in europa is gebeurt.
Ana Paula Rieiro Pinto
8 februari 2009
positieve reactie
Geweldig tijdsbeeld. En gelukkig sprak de uitzending voor zich: Caetano was wel degelijk een dictator, zowel in eigen land als met de wrede oorlogen in Afrika, waar het achterlijkste van alle koloniale regimes lang na de andere kolonien nog gehandhaafd bleef.
L.vd Bergh
9 februari 2009
dictator Portugal
Uw uitzending vind ik altijd erg interessant, maar gisterenavond werd de naam van de Portugese dictator volgens mij niet één keer genoemd.Of is het mij ontgaan?
Wie was hij?
José
9 februari 2009
Re: dictator Portugal
@José: Marcello Caetano was degene die in 1974 werd afgezet. Omdat deze aflevering niet over zijn persoon ging, komt zijn naam niet in de aflevering voor.
Webredactie
9 februari 2009
Anjerrevolutie
Een revolutie zonder bloedvergieten. Ontroerend prachtig.
Mark De Byser
9 februari 2009
Dictatuur onder Salazar
Ik zelf ben eind jaren '60 in Portugal geweest. Studenten verborgen verboden boeken onder de vloer. Als bekend werd dat ze bepaalde boeken lazen kwamen ze in problemen.
Als dat geen dictatuur was ....
Michiel de Vries
9 februari 2009
De Anjerrevolutie
Wat een schattige revolutie: stoppen voor het rode licht alvorens de president te gaan afzetten! Ontroerend, naïef maar wel effectief!
Ilja
Ilja Vermoet
10 februari 2009
In Europa: Portugal 1974
Ik heb in lange tijd niet zo'n prachtige, evenwichtige uitzending gezien: feiten en emoties, grote politiek-historische beslissingen en prive-gevolgen, droom en werkelijkheid...het kwam allemaal samen in een ontroerende balans. Mijn complimenten aan mevrouw Brouwer en haar vele medewerkers.
Leo Kool
10 februari 2009
Salazar/Caetano
President van Portugal ten tijde van de Anjerrevolutie was Marcello Caetano, die Salazar in 1970 had opgevolgd. Opmerkelijk is overigens dat bij een in 2007 door de Portugese RTV georganiseerde verkiezing van "de allergrootste Portugees aller tijden" Salazar winnaar werd met 41% van de stemmen.
Hans Krol
Hans Krol
11 februari 2009
Wilson
Wellicht de mooiste scène uit alle afleveringen tot nu toe zit hier aan het slot. Wilson die het "revolutielied" zingt en in snikken uitbarst. Een beeld om kippenvel van te krijgen.
Overigens mist bij deze aflevering op het web de introductie van Geert Mak. Is hier sprake van een foutje, of kon deze om een andere reden hier niet geplaatst worden?
Daan Vreeswijk
14 februari 2009
salazar
salazar populair? vreedzaam? in welk ei heb jij gelegen? salazar won de vrije verkiezingen ja, omdat niemand tegen hem durfte te stemmen..
Portugees
15 februari 2009
Uitzending over Portugal
Onvolledig beeld van Portugal.
Met aandacht heb ik de uitzending over de Anjerrevolutie gevolgd. Mooi die inkijkjes in de privélevens van deze oude helden. Eén van de laatste opmerkingen van Geert Mak, namelijk dat Portugal een parlementaire democratie werd, vraagt om enige bijstelling. Er is namelijk maar heel weinig veranderd in Portugal qua mentaliteit. Op bestuurlijk niveau lijkt er sprake van een parlement, wetgeving etc. zoals je dat mag verwachten van een modern Europees land. Daarachter gaat echter een systeem schuil, waarbij blijkt dat Portugal nog steeds wordt gerund door zo'n 12 families die de economie en de banken beheren. De lange tijd dat Salazar aan de macht is geweest heeft ertoe geleid dat de basiskennis van de bevolking is verdwenen. Portugal (Portugezen) kent geen collectieve verantwoordelijkheid, wil niet leren en is wars van commercie. Met uitzondering van de paar grote steden en de Algarve is het leven nauwelijks veranderd. Wonende in de Beiras, in midden-Portugal, worden we daar dagelijks mee geconfronteerd. Het denkpatroon uit de tijd van Salazar is onveranderd, en er zijn vrijwel geen nieuwe impulsen. Met weemoed wordt door veel (oudere) mensen teruggedacht aan die tijd. Het leven had een simpele boodschap: zorg voor jezelf (en je familie)en wantrouw verder alles om je heen. Portugal wordt als vakantieland gewaardeerd vanwege haar eenvoud en boerenuitstraling. Grote delen van het land zijn nog steeds straatarm en 'achterlijk'. Salazar sloot in grote delen van het land de scholen: een boerenbevolking hoeft niet te kunnen lezen en schrijven. De gevolgen laten zich raden. En waar Spanje sinds de toetreding tot de EU een enorme sprong voorwaarts heeft kunnen maken, is Portugal stil blijven staan in haar isolement tussen de Atlantische oceaan en haar 'vijand' en buur, ook lang bestuurd door een dictator. De parallel met de voormalige Sovjetstaten doemt op: vadertje Staat regelde alles voor je, nadenken hoeft niet en mag niet.
Kortom, Portugal is een mooi land, maar van enige vooruitgang of verandering, de uitzondering daargelaten, is nauwelijks sprake. Dat merk je niet als je hier op vakantie bent, wel als je hier woont, met plezier overigens. Het is jammer dat de uitzending zich beperkt heeft tot deze korte tijdspanne.
Hans de Herder
26 februari 2009
Delgado / Salazar
@Portugees
"Salazar populair? vreedzaam? in welk ei heb jij gelegen? salazar won de vrije verkiezingen ja, omdat niemand tegen hem durfte te stemmen.."
Nou, mijn vader heeft toch wel voor Humberto Delgado durven stemmen in 1958. Het resultaat? De verkiezingen verliepen allesbehalve eerlijk. Delgado ging in ballingschap en werd zeven jaar later samen met Arajaryr Moreira de Campos, zijn Braziliaanse secretaresse, in Spanje vermoord door de PIDE.
Salazar was een dictator en als hoofdverantwoordelijke voor het tot stand komen van de omstandigheden waardoor de koloniale oorlogen in de Portugese kolonien konden ontstaan kan hij toch moeilijk een "vreedzame leider" (Drs. M. Tenhumberg hierboven) worden genoemd.
Carlos (Portugees / Nederlander)
12 maart 2009
Geslaagde anjerrevolutie???
De hamvraag : is de Anjerrevolutie in haar bedoelingen geslaagd? Behalve vrijheid van spreken, eigenlijk niet. Het land is nog altijd het armste van West-Europa, het onderwijs en de gezonheidszorg zijn lamentabel. De kloof tussen arm en rijk blijft enorm, er is corruptie met de vleet en het botte kapitalisme viert er hoogtij. Dus niet zo schitterend voor een linkse revolutie. En... de nu vrije kolonien behoren tot de armste landen ter wereld.
Raymond Kamiel
25 april 2009
portugal
Wij zijn ook al 23 jaar woonachtig in Portugal, en ik ben het zeker in grote lijnen eens met Hans de Herder.
Maar wij waren ook vóór de revolutie al met vakantie in Portugal, en zien toch wel duidelijk aantoonbare verschillen/verbeteringen in vergelijking met toen. Misschien wel niet zoveel als eigenlijk zou moeten, maar Keulen en Aken zijn ook niet in één dag gebouwd, per slot.
Zo is iedere Portugees nog steeds vrolijk aan het 'scharrelen' - wat in de Salazartijd onvermijdelijk was - en wij scharrelen opgewekt mee, want met starheid kom je geheid nergens.
En je kunt het geloven of niet, in een bureaucratie zoals deze hier is er niets leuker dan dat!
Maar dat is misschien omdat we zelf ook een beetje 'Portugees' zijn geworden op de lange duur...
Els Evers
els evers
5 mei 2009
wilson
ligt het aan mij, of is wilson bijna aan het wenen als hij "grandola vila morena" aan het zingen is. ik krijg er kippenvel van, hij denkt vast terug aan het feit dat de utopie niet heeft mogen zijn. 'k word er haast zelf emotioneel van
Wouter Van Maele
6 juli 2009
anjerrevolutie
Heeft iemand meer informatie over de locatie waarin Otelo de Carvalho geinterviewd werd?
patrick vanden berghe
7 juli 2009
museum
Kan er mij iemand informatie bezorgen over de locatie van het wassenbeeldmuseum dat in de aflevering wordt gebruikt?
patrick vanden berghe
17 juli 2009
Portugal 1974
Het linkse avontuur in Portugal eindigde door verraad van de sociaal democraten en de stalinistische Communistische Partij. Net als in Rusland had het volk de kans gekregen om de macht over te nemen. Voor de eerste keer kon het volk mee doen met alles, maar dat werd niet geaccepteerd door de rechtse sociaal democraten en de stalinistische communisten.
Nu is Portugal een typische westerse kapitalistische staat. Met een parlementaire democratie waarin alle politieke besluiten bij een kleine groep liggen. De Portugese Sociaal Democraten heulen al helemaal met het rechtse systeem, verraders zijn het, verraders.
Jorein Versteege
1 mei 2010
In Europa/1974
Geachte,
Weerom een prachtige verhelderende uizending over een land waar ik heel graag kom en waar ik nu beter de geschiedelis-of toch een belagrijk deel ervan-beter begrijp.
Marc Luycx